Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe: co oznaczają?

Pomiar ciśnienia · OROMED

Ciśnienie skurczowe opisuje nacisk krwi na tętnice podczas skurczu serca, a rozkurczowe — między uderzeniami. To pierwsza i druga liczba wyniku. Obie mają znaczenie. Jedna prawidłowa wartość nie oznacza, że cały wynik jest prawidłowy.

Na ekranie ciśnieniomierza widzisz wynik, ale o jego znaczeniu decydują też warunki pomiaru i Twoje zdrowie. Ten poradnik dotyczy dorosłych i pomaga przygotować się do rozmowy z lekarzem. Nie zastępuje diagnozy ani indywidualnych zaleceń, zwłaszcza w ciąży.

Co to jest ciśnienie skurczowe i rozkurczowe?

Gdy serce się kurczy i wypycha krew, ciśnienie w tętnicach rośnie. Wartość z tej fazy to ciśnienie skurczowe. Ciśnienie rozkurczowe opisuje nacisk krwi na ściany tętnic, gdy serce odpoczywa między skurczami. Obie wartości podaje się w milimetrach słupa rtęci, czyli mm Hg. AHA wyjaśnia znaczenie obu liczb.

Która wartość jest wyższa na wyniku pomiaru

Wyższe jest ciśnienie skurczowe, zapisywane jako pierwsze. Na ekranie zwykle towarzyszy mu skrót SYS; rozkurczowemu — DIA. Osobny odczyt pulsu oznacza liczbę uderzeń serca na minutę, a nie trzecią wartość ciśnienia.

Które ciśnienie jest ważniejsze

Trzeba oceniać oba. Zbyt wysokiego ciśnienia rozkurczowego nie należy pomijać tylko dlatego, że skurczowe wygląda dobrze. Tak samo prawidłowe rozkurczowe nie wyklucza problemu ze skurczowym. Nie wybieraj z wyniku korzystniejszej liczby.

Jakie jest prawidłowe ciśnienie skurczowe?

Norma ciśnienia skurczowego zależy od tego, czy mówimy o klasyfikacji wyniku, rozpoznaniu nadciśnienia czy celu leczenia. W klasyfikacji ESC z 2024 roku ciśnienie gabinetowe poniżej 120 mm Hg skurczowego i poniżej 70 mm Hg rozkurczowego jest niepodwyższone. Wartości 120–139 mm Hg skurczowego lub 70–89 mm Hg rozkurczowego należą do kategorii podwyższonego ciśnienia. Nie oznacza to jeszcze nadciśnienia. Te kategorie nie są instrukcją samodzielnego obniżania wyniku. Najważniejsze zalecenia ESC.

Przy ocenie nadciśnienia obowiązują różne progi zależnie od miejsca pomiaru:

W gabinecie: co najmniej 140 mm Hg skurczowego lub 90 mm Hg rozkurczowego.
W domu: średnia z prawidłowo wykonanej serii pomiarów wynosząca co najmniej 135 mm Hg skurczowego lub 85 mm Hg rozkurczowego.

Te progi podają polskie wytyczne PTNT/PTK z 2024 roku. Nie służą do stawiania diagnozy na podstawie jednego odczytu. Jeśli Twoje wyniki je osiągają, umów konsultację i pokaż lekarzowi zapis pomiarów. Cel leczenia ustala się osobno, z uwzględnieniem tolerancji terapii i stanu zdrowia.

Wysokie ciśnienie skurczowe

Wysokie ciśnienie może nie dawać objawów. Jeśli odczyt Cię niepokoi, a czujesz się dobrze, odpocznij i powtórz pomiar. Zapisz oba wyniki; nie dobieraj samodzielnie dodatkowej dawki leku.

Ból w klatce piersiowej, duszność, nagłe zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie wymagają pilnej pomocy. Dzwoń pod 112 lub 999; nie czekaj na kolejny pomiar. Gdy wynik przekracza 180 mm Hg skurczowego lub 120 mm Hg rozkurczowego, ale nie masz objawów, powtórz pomiar po co najmniej minucie. Jeśli nadal jest tak wysoki, natychmiast skontaktuj się z lekarzem. Zalecenia AHA dotyczące bardzo wysokiego ciśnienia.

Niskie ciśnienie skurczowe

Za niskie ciśnienie przyjmuje się zwykle wynik poniżej 90/60 mm Hg. Nie u każdego powoduje dolegliwości. Jeśli towarzyszą mu zawroty głowy, osłabienie, niewyraźne widzenie lub omdlenia, skontaktuj się z lekarzem. Powtarzających się objawów nie tłumacz wyłącznie tym, że „zawsze masz niskie ciśnienie”. NHS opisuje objawy niedociśnienia.

Jak mierzyć ciśnienie, aby porównać oba wyniki?

Pomiar ciśnienia krwi wykonuj po co najmniej 5 minutach spokojnego siedzenia. Przez 30 minut wcześniej nie pal, nie pij napojów z kofeiną i nie ćwicz. Opróżnij pęcherz. Oprzyj plecy, postaw stopy płasko na podłodze i podeprzyj ramię na wysokości serca. Mankiet załóż na gołą skórę zgodnie z instrukcją. Podczas badania nie rozmawiaj. Wykonaj dwa odczyty w odstępie minuty i zapisz oba. Instrukcja pomiaru domowego AHA.

Pomiary o tej samej porze dnia

Przed wizytą lub przy ocenie leczenia PTNT i PTK zalecają serię przez 7 dni, nie krócej niż 3 dni: po dwa pomiary rano i wieczorem, przed posiłkiem i lekami. Nie opóźniaj ani nie pomijaj przepisanej dawki; szczegółowy harmonogram uzgodnij z lekarzem. Poza taką serią częstotliwość ustala się indywidualnie. Schemat pomiarów PTNT/PTK.

Dzienniczek wyników ciśnienia

Zapisuj datę, godzinę oraz ciśnienie skurczowe i rozkurczowe z każdego odczytu. Dopisz nietypowe objawy lub okoliczności pomiaru. Taki zapis pozwala prześledzić wyniki z kilku dni, zamiast polegać na pamięci. Więcej wskazówek znajdziesz w poradniku jak mierzyć ciśnienie i jak często to robić.

Jaki ciśnieniomierz wybrać do regularnej kontroli?

Do domu zwykle zaleca się automatyczny ciśnieniomierz naramienny z walidacją i mankietem dobranym do obwodu ramienia. Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego wskazuje, że pomiar ciśnienia w domu powinien opierać się na sprawdzonym urządzeniu. Czytelny ekran i pamięć pomiarów pomagają w obsłudze, ale nie zastępują potwierdzenia dokładności.

Walidacja kliniczna ciśnieniomierza

Walidacja oznacza ocenę dokładności w badaniu klinicznym według przyjętego protokołu. PTNT podkreśla, że znak CE lub logo instytucji nie są jej zamiennikiem. Sprawdzaj dokładny model, a nie tylko markę. Informacji szukaj w publikacji badania lub bazie STRIDE BP. Gdy nie możesz potwierdzić wpisu, poproś producenta o dokumentację; sam brak wyniku wyszukiwania nie przesądza o braku walidacji.

Kupując ciśnieniomierz domowy, pytaj o badanie kliniczne jego dokładności. To ono pozwala ocenić wartość zapewnień o precyzji. Poniższe modele pokazujemy ze względu na funkcje użytkowe; nie potwierdziliśmy ich walidacji klinicznej. Jeśli rozważasz model na nadgarstek, przeczytaj też porównanie ciśnieniomierza naramiennego i nadgarstkowego.

Porównaj funkcje dwóch naramiennych modeli OROMED:

Podświetlany ekran

OROMED ORO-N16 LED

Urządzenie zapisuje osobną historię pomiarów dla każdej z dwóch osób korzystających z niego w domu.

Podświetlany wyświetlacz.
Pamięć po 120 wyników dla dwóch osób.
Wskaźnik ruchu ręki podczas pomiaru.

Zobacz produkt

Obsługa jednym przyciskiem

OROMED ORO-N1 BASIC

Model do pomiarów na ramieniu dla osób, którym zależy na prostej obsłudze.

Automatyczny pomiar jednym przyciskiem.
Zapis wyników z datą i godziną.
Średnia z trzech ostatnich pomiarów.

Zobacz produkt

To są wyroby medyczne. Używaj ich zgodnie z instrukcjami używania lub etykietami.

Najczęściej zadawane pytania

Czy ciśnienie skurczowe to pierwsza liczba?

Tak. Pierwsza liczba oznacza ciśnienie skurczowe, druga rozkurczowe. Na wielu urządzeniach odpowiadają im oznaczenia SYS i DIA.

Czy prawidłowe rozkurczowe oznacza, że wynik jest dobry?

Nie zawsze. Skurczowe może być zbyt wysokie mimo prawidłowego rozkurczowego. Lekarz ocenia obie wartości.

Czy jeden wysoki odczyt wystarczy do rozpoznania nadciśnienia?

Zwykle nie. Potrzebne są powtórzone, prawidłowo wykonane pomiary i ocena lekarska. Objawy alarmowe wymagają jednak natychmiastowej pomocy, bez czekania na serię wyników.

Czy trzeba zapisywać oba pomiary z jednej sesji?

Tak. Zapisuj oba odczyty, nie tylko niższy. Zachowaj też datę i godzinę, aby porównać wyniki w czasie.

Czy znak CE potwierdza walidację kliniczną?

Nie. Walidacja wymaga odrębnej oceny dokładności konkretnego modelu. Szukaj danych o badaniu, a nie samego znaku na obudowie.

Co to jest ciśnienie skurczowe i rozkurczowe? Które ciśnienie jest ważniejsze?